Theo một số nghiên cứu, đường giúp một số tế bào ung thư phát triển nhanh hơn. Vì vậy, một số bác sĩ khuyên bệnh nhân loại bỏ hoàn toàn thực phẩm và đồ uống có đường khỏi chế độ ăn. Nhưng liệu điều này có thực sự mang lại lợi ích?

Đường có “nuôi” tế bào ung thư không?

Tháng 4 năm 2016, Mathilda Berger* được chẩn đoán mắc ung thư vú. Cụ thể là “ung thư biểu mô ống xâm lấn bên vú trái với ít nhất hai ổ khối u”, như người phụ nữ 39 tuổi này chia sẻ trên blog tiếng Đức của mình mang tên “Sống chung với ung thư vú”.

Đây là một cú sốc lớn. Tuy nhiên, thay vì mãi tự hỏi “Tại sao lại là tôi?”, Berger bắt đầu tìm hiểu: cô muốn biết bản thân có thể làm gì để tác động tích cực đến tình hình sức khỏe của mình. 

Trong quá trình tìm kiếm thông tin, Berger đọc được một báo cáo trực tuyến về thí nghiệm năm 2013 của nhà khoa học Lewis Cantley (Đại học Harvard), chứng minh rằng các tế bào ung thư vú ngừng phát triển khi bị cắt nguồn đường – ít nhất là trong môi trường phòng thí nghiệm.

“Tế bào ung thư phụ thuộc vào đường”

Trong y học, từ lâu người ta đã biết rằng tế bào khối u phản ứng với đường. Sự phụ thuộc của tế bào ung thư vào glucose (đường) có thể liên quan đến ty thể – bộ phận giúp tế bào khỏe mạnh hấp thụ chất béo, protein và đường từ thức ăn rồi đốt cháy để tạo năng lượng.
Tuy nhiên, ở tế bào ung thư, chức năng ty thể thường bị rối loạn. Chất béo và nhiều loại protein trở nên “vô dụng” với chúng.

Thay vì đốt đường để tạo năng lượng, tế bào ung thư lên men đường, tạo ra axit lactic. Quá trình này giúp chúng dễ xâm lấn mô xung quanh hơn và đồng thời ức chế hoạt động của hệ miễn dịch.
“Các tế bào ung thư phụ thuộc vào đường,” Cantley kết luận trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình ARD của Đức. “Không có đường, chúng sẽ chết.”

Điều này khiến Berger tự hỏi: “Liệu có nên loại bỏ hoàn toàn đồ ngọt và đồ uống có đường khỏi chế độ ăn?”

Mục tiêu của một chế độ ăn như vậy – điển hình là chế độ ăn ketogenic – là đưa cơ thể vào trạng thái “ketosis”. Khi bị thiếu đường trong thời gian dài, cơ thể sẽ thay đổi cơ chế chuyển hóa: tế bào lấy năng lượng chủ yếu từ chất béo và protein thay vì đường. Về lý thuyết, khối u sẽ bị “bỏ đói”.

Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Ung bướu Munich (TZM) không bị thuyết phục bởi cách tiếp cận này. Theo TZM, hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng cho thấy chế độ ăn ketogenic mang lại lợi ích rõ ràng. Việc suy luận từ thí nghiệm trên tế bào trong phòng thí nghiệm sang cơ thể người là không đáng tin cậy. Vì vậy, họ không khuyến nghị chế độ ăn này cho bệnh nhân ung thư.

Giáo sư Jutta Hübner, nhà khoa học và thành viên nhóm nghiên cứu về phòng ngừa ung thư của Hội Ung thư Đức, cũng đồng tình:
“Hiện nay chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh rằng chế độ ăn này có thể ngăn chặn hoặc làm giảm sự phát triển và di căn của khối u ở con người.”

(*Ý nói đến chế độ ăn ít carbohydrate hoặc ketogenic.)

Theo Hübner, bản thân giả thuyết này đã có vấn đề:
“Thực tế, bệnh nhân ung thư không nên để lượng đường trong máu giảm quá thấp – chỉ nên ở mức tương đương người khỏe mạnh.”

Vì sao?
“Nếu cơ thể không được cung cấp carbohydrate trong thời gian dài, nó sẽ sản sinh glucagon và các hormone gây stress khác, điều này kích hoạt quá trình tái tạo đường, đặc biệt là ở gan.”

Vì vậy, ngay cả khi nhịn ăn, cơ thể cũng không bao giờ hoàn toàn không có đường.

Hübner cũng chỉ ra thêm một điểm quan trọng:
“Khi bạn cắt đường, nhiều tế bào ung thư thực sự sẽ thay đổi cách chuyển hóa và phát triển chậm lại. Nhưng theo thời gian, chúng học cách sử dụng protein và chất béo, rồi có thể phát triển nhanh hơn. Một số tế bào thậm chí còn biến đổi thành tế bào gốc ác tính.”

Tuy vậy, bà cũng đồng ý với những người ủng hộ chế độ ăn ketogenic ở một điểm: các loại carbohydrate hấp thu nhanh – khiến đường huyết tăng vọt – thực sự có thể thúc đẩy sự phát triển của khối u. Vì thế, bà khuyến nghị bệnh nhân ung thư nên ăn uống cân bằng và tiêu thụ đường tinh luyện ở mức vừa phải.

Linh hoạt điều chỉnh chế độ ăn phù hợp 

Dựa trên những gì tìm hiểu được và theo khuyến nghị của bác sĩ, Mathilda Berger đã điều chỉnh chế độ ăn trước khi bắt đầu hóa trị – một phần để giảm nguy cơ buồn nôn nghiêm trọng trong quá trình điều trị.

Cô loại bỏ các thực phẩm có đường bổ sung và hạn chế carbohydrate hấp thu nhanh như mì ống hay sô cô la.

Chế độ ăn của Berger vì thế có phần giống ketogenic – nhưng không giống hoàn toàn. Bởi như cô biết rõ: “Carbohydrate phức hợp và chất xơ vẫn là một phần của chế độ ăn lành mạnh.”

Cô đã trao đổi rất kỹ với chuyên gia dinh dưỡng tại bệnh viện đại học ở Đức. Hơn nữa, Berger là một người yêu ẩm thực.Khi thèm kem hay bánh ngọt, cô vẫn ăn – rồi sau đó đi dạo hoặc tập thể dục, vì vận động cũng giúp làm giảm lượng đường trong máu.

*Mathilda Berger là tên giả nhằm mục đích bảo vệ danh tính người bệnh.

Nguồn bài viết: Amoena